Zübeyde Hanım Kız Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi’nde düzenlenen "Yazar-Öğrenci Buluşması" etkinliğinde gençlerle bir araya gelen Bağ, kültürel mirasın korunması ve önemine dikkat çekti.
GELENEKSEL SANAT MASAL YOLUYLA ANLATILIYOR
Sosyolog yazar Ayla Bağ, hazırladığı “Usta Çocuk” masal kitabı ile geçmişten günümüze ulaşan 700 yıllık yazmacılık sanatını çocuk ve gençlerle buluşturuyor. Tokat’a özgü baskı motiflerinden Eli Belinde Motifi, Elvan Deseni Kalıbı, Geyik Deseni Kalıbı, Elmalı Yazma Kalıbı, Çengel Köy Kalıbı, Hitit Güneşi Deseni, Üzüm Salkımı Deseni, Drama Kalıbı, Kaynana Yumruğu, Hayat Ağacı Kalıbı üzerine bilgiler verirken, masal kitabının kahramanı Elif ve Zeynep’in “ELZEM” markasını oluşturarak girişimcilikleriyle ülkeye katkı sunduklarını anlattı.
“HER MİLLET YENİ KUŞAKLARLA BİR DAHA DOĞAR”
Gençlere girişimcilik ruhunu aşılamayı hedeflediğini belirten Bağ, sanatla uğraşmanın gençleri etik değerlerle tanıştırdığını belirterek, ““Sözlerime Dünyanın en genç Türk profesörü Oktay Sinanoğlu'nun şu sözü ile başlamak istiyorum. "Her millet yeni kuşaklarla bir daha doğar!" Böylece varlığımız, gelecek kuşaklara aktardığımız kültürel miras ölçüsünde devam eder. İşte hazırlamış olduğum “Usta Çocuk” kitabı ile 700 yıllık geleneksel el sanatımızı genç kuşaklarla tanıştırmak, bilgilendirmek, işitsel ve görsel olarak çocuklarımızın belleklerine sanatı tanıtmak amacıyla yola çıktım. Geçmişten geleceğe bu sanatı tanıtan ustalarımızla gençlerimizi tanıştırmak en büyük arzum. Geçmişten geleceğe kurulacak olan bu köprünün üstünden geçecek olan yeni nesil ahilik geleneğinin inceliklerini ince ince sanat öğrenirken öğrenecek ve ahlaken kendisini disipline ederek geliştirecek. Bir zanaata ilgi duymak onunla ilgilenmek ustasına çırak olmak, Yozlaşmaya karşı gençlerimizi evrensel etik ahlakla tanıştıran değerler eğitim sistemini otomatik olarak öğretecektir. Kendi hayal ve hedefi olan, imkânsız yoktur inancında, yol gösterici olarak akıl ve bilim yolunu izleyen bir gençlik oluşturmayı amaçlayarak yola çıktım. Bilinçli bir milleti kimse yenemez. Geleceği şekillendirecek en büyük güç bilim, güzel ahlak, sanat ve zanaattır. Atatürk’ün dediği gibi “sanatsız kalan bir milletin hayat damarlarından birisi kopmuş demektir.” Bu damarı yeniden canlandırmak için bu sanatlarla çocuklarımızın tanıştırılması çok elzemdir, kıymetli ve değerli bir çalışmadır. Çalışmalarımın yaygınlaşması için desteklerinizi bekliyorum, Önce kendi çocuğunuza, çevrenizdeki çocuklara, bir sınıfa ya da bir okula “Usta Çocuk” kitabını armağan ederek gençliğimizi geleceğe hazırlamak üzere katkıda bulunmak en büyük hayalim” dedim ve bu çağrıma kulak veren bu güzelliğin mimarı kadim şehrimizin usta kalemi Değerli Fatih Kılıç beyefendiye ve bu kültürün yaşatılması gelecek nesle aktarılması için kitabın öğrencilerle buluşmasına sponsor olan “nisaipek tekstil” sahibi 3. Göbek yazma baskı ustası Salih Kesici beyefendiye çok çok teşekkür ederim. Zübeyde Hanım Mesleki Teknik Anadolu Lisesinde Bizleri okulunda ağırlayan ve 100 adet masal kitabını öğrencilerle buluşturan okul müdürü değerli Şirin Ertürk hocama ve Tarih öğretmeni kıymetli Sevil Alaçam hocama öğretmenlerimize bizleri can kulağı ile dinleyen öğrencilerimize ve Şule Şahin hanımefendiye çok çok teşekkür ederim. Güzelliklerde buluşmak dileğiyle” dedi.
MASALLAR KÜLTÜREL DEĞERLERİN TAŞIYICISIDIR
Masalların toplumların değerlerini, inanışlarını ve kültürlerini nesilden nesle aktardığını belirten Ayla Bağ, “Masallar, insanlık tarihinin en eski anlatı türlerinden biridir. Sözlü kültürün bir ürünü olarak doğan masallar, kuşaktan kuşağa aktarılmış, zamanla yazılı hale gelerek edebiyatın önemli yapı taşlarından biri olmuştur. Genellikle olağanüstü olayların ve karakterlerin yer aldığı masallar, sadece birer eğlence aracı değil, aynı zamanda ahlaki, kültürel ve eğitsel değerlerin taşıyıcısıdır.” Dedi.
MASALLARIN TANIMI VE ÖZELLİKLERİ
Masalların gerçekle hayalin iç içe geçtiği, belirli bir zaman ve mekâna bağlı kalmaksızın aktarılan kısa anlatılar olduğunu belirten Bağ, bu türün genel özelliklerini şu şekilde sıraladı:
“Masallar, gerçekle hayalin iç içe geçtiği kısa anlatılardır. Belirli bir zaman ve mekâna bağlı kalmaksızın anlatılırlar. Kahramanları insanlar, hayvanlar, devler, periler, cinler ya da konuşan objeler olabilir. Bu yönüyle masallar, hayal gücünü zenginleştiren, sınır tanımayan anlatılardır.
Masalların genel özellikleri şunlardır:
Anonimdir: İlk anlatanı bilinmez.
Evrenseldir: Temaları toplumdan topluma değişse de benzer mesajlar verir.
Öğreticidir: İyiliğin ödüllendirildiği, kötülüğün cezalandırıldığı yapıdadır.
Sözlüdür: İlk çıkış noktası sözlü anlatımdır.
Dönem ve mekân belirsizdir: “Bir varmış, bir yokmuş” gibi kalıplarla başlar.
Masal Türleri
Masallar konularına göre birkaç gruba ayrılır:
Hayvan Masalları: Konuşan hayvanlar aracılığıyla ders verilir. (Örn: Tilki ile Karga)
Zincirleme Masallar: Olaylar ya da sözler tekrar ederek ilerler.
Gerçekçi Masallar: Olağanüstü ögeler azdır, daha çok halkın günlük yaşamı anlatılır.
Allegorik (Öğretici) Masallar: Belirli bir ders ya da ahlaki mesaj içerir.
Fantastik Masallar: Cinler, periler, devler gibi olağanüstü varlıklarla doludur.”
MASALLARIN TOPLUMSAL ROLÜ
Yazar Ayla Bağ, “Masallar sadece çocukları eğlendiren hikâyeler değildir; toplumların değerlerini, inanışlarını ve kültürel kodlarını nesilden nesle aktarır. Bir masal, ait olduğu toplumun düşünce biçimini, iyilik-kötülük anlayışını, cesaret, doğruluk gibi kavramlara verdiği önemi yansıtır.” dedi.
MASALLARIN EĞİTİMDEKİ YERİ
Masalların eğitim süreçlerinde stratejik bir yere sahip olduğunu vurgulayan Yazar Ayla Bağ, “Eğitimde masallar önemli bir araç olarak kullanılabilir. Özellikle dil gelişimi, dinleme becerisi, eleştirel düşünme ve yaratıcı düşünceyi geliştirmek için etkilidir. Ayrıca çocuklara empati kurmayı, problem çözmeyi ve duygularını tanımayı öğretir. Sonuç; Masallar, geçmişin bilgeliğini bugüne taşıyan eşsiz anlatılardır. Hem bireysel gelişime katkı sağlar hem de toplumların kültürel belleğini oluşturur. Bu yüzden masalları sadece çocuklar için değil, her yaştan birey için değerli birer anlatı olarak görmek gerekir.” İfadelerini kullandı.
