Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İşletme Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Yücel Erol, “Haritanın Renkleri, Tokat’ın Düğüm İl Modeli: Stratejik Bir Okuma” başlıklı kapsamlı değerlendirmesinde Türkiye’nin sanayi geleceğini şekillendirecek koridor haritasını analiz etti.
Prof. Dr. Erol, çalışmasında tarihsel bir perspektif sunarak 19. yüzyılın Avrupa çağı, 20. yüzyılın Amerikan çağı olarak tanımlandığını; 21. yüzyılın ise Asya çağı olacağı yönündeki güçlü görüşlere dikkat çekti. Bu çerçevede küresel ticaret yollarının yeniden kurgulandığını belirten Erol, altyapı projelerinin yalnızca ekonomik değil aynı zamanda jeopolitik araçlara dönüştüğünü ifade etti.
Çin’in Kuşak ve Yol Girişimi, Hindistan’ın Orta Doğu–Avrupa Ekonomik Koridoru ve Türkiye’nin Turan Yolu ile Kalkınma Yolu projeleri, uluslararası ekonomi ve diplomasi trafiğini doğrudan etkileyen stratejik hamleler olarak değerlendirildi.
TÜRKİYE’DE SANAYİ MARMARA’DAN ANADOLU’YA KAYDIRILIYOR
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından açıklanan Sanayi Alanları Master Planı ile planlı sanayi alanlarının 5 yıl içinde 155 bin hektardan 350 bin hektara çıkarılması hedefleniyor. Anadolu’da dört yeni sanayi koridoru inşa edilmesi planlanıyor. İlk faz kapsamında Samsun–Mersin hattındaki 13 ilde 16 yeni yatırım alanı belirlenmiş durumda. Bu alanların mevcut organize sanayi bölgelerinin ortalama 11–16 katı büyüklüğe ulaşacağı, demiryolu, liman ve otoyol bağlantılarıyla güçlü lojistik avantaj sağlayacağı ifade ediliyor. Prof. Dr. Erol, projenin amacının mevcut fabrikaları Marmara’dan taşımak olmadığını; uzun vadede yeni yatırımları Anadolu’ya yönlendirmek olduğunu vurguladı. Ayrıca Marmara’daki deprem riskine karşı alternatif üretim merkezleri oluşturulmasının planın temel gerekçelerinden biri olduğuna dikkat çekti.
Prof. Dr. Yücel Erol’a göre harita sadece coğrafi bir gösterim değil, aşamalı bir strateji belgesidir.
Yeşil hat Samsun–Mersin koridorunu ve “ilk fazı” temsil ediyor. Bu omurga, yatırım ve kaynakların öncelikli olarak yoğunlaşacağı ana eksen olarak okunuyor. Sarı hat Sivas–Iğdır iç hattını gösteriyor. Bu eksen ikinci aşamada güçlenecek tamamlayıcı bir bağlantı olarak değerlendiriliyor. Mor hat Trabzon–Şırnak, kırmızı hat ise Mersin–Şırnak hattını simgeliyor. Bu iki eksen, daha karmaşık lojistik ve jeopolitik dengeleri barındıran, özel politika gerektiren kuşaklar olarak öne çıkıyor.
Tokat ana eksen değil ama stratejik kavşak
Prof. Dr. Erol’un analizine göre Tokat bu dört rengin tam merkezinde yer almıyor. Ancak yeşil omurgaya yakın, sarı hatta bağlanabilir bir konumda bulunuyor. Bu durumun eksiklik değil fırsat olduğunu belirten Erol, Tokat’ın “merkez koridor ili” değil; “koridorlar arası üretim, tedarik ve değer zinciri bağlantı ili” olmaya aday olduğunu ifade etti.
Prof. Dr. Erol, düğüm ili yalnızca üretim yapılan yer olarak değil; yükün, değerin ve bilginin toplandığı, işlendiği ve yeniden dağıtıldığı merkez olarak tanımladı.
Çevre illerden gelen hammaddeler ve yarı mamuller düğüm ilde işlenir, paketlenir, sınıflandırılır ve katma değer kazanarak iç pazara ve ihracata buradan dağılır. Tokat’ın Karadeniz–İç Anadolu–Doğu Anadolu geçiş hattında yer alması önemli bir avantaj olarak görülüyor. Güçlü tarımsal hinterlandı, Samsun limanı ve Mersin hattına bağlanma potansiyeli, çevre illerden yük çekebilecek konumu stratejik değer taşıyor. Tokat yalnızca kendi üretimini değil, Amasya, Çorum, Sivas, Kayseri, Yozgat, Ordu ve Samsun gibi çevre illerin üretimini de toplayabilecek merkez konumuna sahip. Prof. Dr. Yücel Erol’a göre Tokat’ın düğüm il olarak konumlandırılması TR83 Bölgesi’nde iller arası iş bölümünü güçlendirecek. Amasya ve Çorum’un üretimi Tokat merkezli işleme ve lojistik altyapı ile katma değere dönüşecek. Samsun’un dış ticaret kapasitesi derinleşecek. Sivas–Iğdır hattı kuzeyden beslenen ikinci bir arter kazanacak. Bu model, bölgeyi yalnızca üretim yapan değil, değeri yöneten bir ekonomik havza haline getirebilir.
Prof. Dr. Yücel Erol’un stratejik okuması, Tokat’ın ana omurgada yer almamasının dezavantaj olmadığını ortaya koyuyor. Asıl kritik rolün Faz 2’de şekilleneceğini belirten Erol, Tokat’ın tamamlayıcı düğüm il olarak konumlandırılmasının hem şehir hem TR83 Bölgesi için uzun vadeli ekonomik sıçrama anlamına geleceğini ifade ediyor.
Sanayi koridorları kuruluyor. Ancak omurgaların sürdürülebilirliği, onları besleyen düğüm noktalarına bağlı. Bu çerçevede Tokat’ın konumu, yalnızca coğrafi değil stratejik bir tercih olarak gündemde duruyor.